გთხოვთ დაიცადოთ…
4 წუთის საკითხავი

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება Horeca Georgia-ს ახალ რუბრიკაში „თბილისური ნომრები“, სადაც მე-18 და მე-19 საუკუნეების საქართველოს სტუმარმასპინძლობის მივიწყებულ ისტორიებს გავაცოცხლებთ. ჩვენ ერთად შევაღებთ ძველი ქარვასლებისა და კავკასიის პირველი ფეშენებელური ევროპული სასტუმროების კარებს, რათა აღმოვაჩინოთ ეპოქალური ბიზნეს-მოდელები, უნიკალური სერვისის ტრადიციები და ბოჰემური თბილისის შარმი. საარქივო მასალებზე, რეალურ ფაქტებსა და ისტორიულ ლეგენდებზე დაყრდნობით, ნაბიჯ-ნაბიჯ თვალს მივადევნებთ, თუ როგორ იქმნებოდა და ვითარდებოდა ადგილობრივი ჰორეკა-ინდუსტრია.
Horeca Georgia-ს ისტორიულ რუბრიკაში „თბილისური ნომრები“ კვლავ მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს, მშრალი ხიდის მიმდებარე ტერიტორიას ვუბრუნდებით. წინა სტატიებში ვისაუბრეთ იმდროინდელი თბილისის უპირველეს ფლაგმანზე - სასტუმრო „ლონდონზე“. თუმცა, ცოტამ თუ იცის, რომ მის პირდაპირ აღმართული შენობა ინახავს ისტორიას, რომელიც თავისი დრამატიზმითა და სკანდალურობით მსოფლიო ხელოვნების ელიტას უკავშირდება. ეს არის სასტუმრო „გრანდ ოტელი“ - ადგილი, რომელსაც სახელი არა ფუფუნებამ, არამედ ერთმა საბედისწერო გასროლამ გაუთქვა.
1881 წელს, თბილისის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ კულტურულ და სატრანსპორტო კვანძში, სასტუმრო „გრანდ ოტელი“ საზეიმოდ გაიხსნა. შენობის არქიტექტურა საინტერესო იყო თავისი სტრუქტურით: „ლონდონის“ მოპირდაპირე მხარეს მისი ძირითადი კორპუსი სამსართულიანი ჩანდა, თუმცა დაქანებული რელიეფის გამო, მტკვრისკენ გამავალი ფასადი ხუთსართულიანი ხდებოდა. იმ პერიოდში ეს გრანდიოზული ხუთსართულიანი კედელი პირდაპირ გადაჰყურებდა მშრალი ხიდის ქვეშ მედიდურად მომდინარე მტკვარს.
მიუხედავად ხმამაღალი სახელწოდებისა („გრანდ ოტელი“ - დიდებული სასტუმრო), პრესტიჟულობითა და სერვისის დონით იგი თავის მოპირდაპირე მეზობელს, „ლონდონს“, საგრძნობლად ჩამოუვარდებოდა. მეტიც, 1890 წლიდან თბილისურ გზამკვლევებში მას უკვე მოიხსენიებენ როგორც მეორეხარისხოვან სასტუმროს, ზოგჯერ კი უბრალოდ „მებელირებულ ოთახებად“ (იაფფასიან ნომრებად). აქ ძირითადად საშუალო კლასის მოგზაურები, ჩამოსული მოხელეები და მემამულეები ჩერდებოდნენ.
მიუხედავად მისი მეორეხარისხოვანი სტატუსისა, 1901 წლის გაზაფხულზე სასტუმრო მსოფლიო პრესის ყურადღების ცენტრში მოექცა. მიზეზი გახდა საზარელი და ტრაგიკული შემთხვევა, რომელმაც შეძრა არა მხოლოდ თბილისი, არამედ ევროპული სახელოვნებო წრეები.
იმ წლის 23 მაისს, „გრანდ ოტელის“ ერთ-ერთი ნომრიდან მოულოდნელად სროლის ხმა გაისმა. ადგილზე გამოძახებულმა პოლიციამ სასტუმროს ნომრის ჩაკეტილი კარი შეამტვრია. ოთახში სამართალდამცავებს საზარელი სურათი დახვდათ: იატაკზე ორ გვამი ესვენა.
როგორც მოგვიანებით საგამოძიებო მასალებიდან გახდა ცნობილი, სასტუმროს მობინადრემ - ვარშავის გუბერნიის მდიდარმა მემამულემ, ვლადისლავ ემერიკმა, იარაღით სასიკვდილოდ დაჭრა თავისი თანამგზავრი, რის შემდეგაც სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. თუმცა, ამ ტრაგედიის მთავარი შოკი მოკლული ქალის ვინაობა იყო.
მოკლული ქალი 34 წლის ნორვეგიელი დაგნი იუელი-პშიბიშევსკა აღმოჩნდა - მე-20 საუკუნის დასაწყისის ევროპული ბოჰემის ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ფიგურა. დაგნი არ ყოფილა რიგითი მოგზაური; იგი გახლდათ გენიალური ნორვეგიელი მხატვრის, ედვარდ მუნკისა და ცნობილი შვედი დრამატურგის, ავგუსტ სტრინდბერგის მუზა. მუნკის რამდენიმე საკულტო ტილოზე სწორედ დაგნის სახეა უკვდავყოფილი. ამასთანავე, იგი იყო ცნობილი პოლონელი მწერლის, სტანისლავ პშიბიშევსკის მეუღლე.
მსოფლიო დონის ხელოვანთა მუზა და შთაგონების წყარო, სრულიად მოულოდნელად, თბილისის მეორეხარისხოვანი სასტუმროს ნომერში, ეჭვიანობისა და პირადი დრამის მსხვერპლი გახდა. ამ ტრაგიკულმა შემთხვევამ „გრანდ ოტელს“ სამუდამოდ დაუტოვა მისტიკური და სევდიანი სახელი.
გასაბჭოების შემდგომ პერიოდში, სხვა თბილისური სასტუმროების მსგავსად, „გრანდ ოტელმაც“ შეწყვიტა არსებობა, როგორც კერძო ბიზნესმა. დროთა განმავლობაში, მტკვრის კალაპოტის ცვლილებამ, მშრალი ხიდის მიმდებარე ტერიტორიის გადაკეთებამ და სანაპიროს მშენებლობამ შენობის პირვანდელი აღქმა შეცვალა. თუმცა, დღესაც კი, როდესაც მშრალ ხიდთან სეირნობთ და „ლონდონის“ მოპირდაპირე კედლებს უყურებთ, შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ, თუ როგორ იკვეთებოდა აქ, თბილისურ ნომრებში, მსოფლიო დრამები, სიყვარული, ხელოვნება და ტრაგიკული ბედისწერები.
რუბრიკა „თბილისური ნომრები“ აგრძელებს მოგზაურობას. თვალი ადევნეთ ჩვენს პლატფორმას ყოველ სამშაბათს და შაბათს, რათა არ გამოტოვოთ შემდეგი ისტორია!