კაფე „ქიმერიონი“ – თბილისური მოდერნიზმის აკვანი

მას შემდეგ, რაც 1918 წლის 26 მაისს საქართველომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, „ცისფერყანწელთა“ საზოგადოებამ აქტიურად დაიწყო საერო ცხოვრებაში ქართული შტრიხების შეტანა და ეროვნული ცნობიერების ამაღლება.

XX საუკუნის დასაწყისის თბილისში არსებობდა ადგილი, რომელიც ქალაქის შემოქმედებითი ენერგიის ეპიცენტრს წარმოადგენდა. რუსთაველის თეატრის (მაშინდელი არტისტული საზოგადოების) შენობის ქვედა სართულზე განთავსებული კაფე „ქიმერიონი“ არ იყო მხოლოდ კვების ობიექტი – ის იყო სივრცე, სადაც იბადებოდა ქართული მოდერნიზმი.

1915 წლიდან „ქიმერიონი“ გახდა ლეგენდარული „ცისფერყანწელების“ მთავარი შტაბ-ბინა. ტიციან ტაბიძე განსაკუთრებული სითბოთი აღწერდა ამ გარემოს:

„ალბათ მთელს ქვეყანაზე არ არის კაფე, რომელიც იტევდეს იმდენ შთაგონებას და შემოქმედებას, როგორც „ქიმერიონი“.“

აქ თავს იყრიდა იმდროინდელი ინტელიგენცია, იმართებოდა დისკუსიები და იკითხებოდა ახალი ლექსები, რაც კაფეს ნამდვილ კულტურულ ლაბორატორიად აქცევდა.

„ქიმერიონის“ მთავარი საგანძური მისი უნიკალური კედლის მხატვრობა იყო. „ცისფერყანწელების“ ინიციატივით, კაფეს მოხატვაზე იმ დროის უდიდესმა ოსტატებმა იმუშავეს:

• ლადო გუდიაშვილმა და დავით კაკაბაძემ;

• მოსე თოიძემ;

• რუსმა მხატვარმა სერგეი სუდეიკინმა;

• პოლონელმა ხელოვანმა სიგიზმუნდ ვალისევსკიმ.

მათი საერთო ძალისხმევით კაფე ერთიან ხელოვნების ნიმუშად იქცა, სადაც თითოეული კედელი თავის ისტორიას ჰყვებოდა.

სამწუხაროდ, მოგვიანებით კაფე თეატრის ფოიედ და გარდერობად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში კედლები არაერთხელ გადაიღება, რის გამოც უნიკალური ფრესკები ათწლეულების განმავლობაში დაკარგულად ითვლებოდა.

მხოლოდ 1970-იანი წლების ბოლოსა და 80-იან წლებში დაიწყო მასშტაბური სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. რესტავრატორებმა შეძლეს საღებავის ფენების ქვეშ შენახული მხატვრობის დიდი ნაწილის გამომჟღავნება.

დღეს „ქიმერიონი“ კვლავ რჩება თბილისის ბოჰემური და არტისტული წარსულის სიმბოლოდ, რომლის რესტავრაციაც ჩვენი კულტურული მეხსიერების გაცოცხლების ტოლფასია.